พยาธิใบไม้ตับ

พยาธิใบไม้ตับ

พยาธิใบไม้ตับเกิดจากการรับประทาน ปลาน้ำจืดดิบหรือสุกไม่ทั่วถึง ที่มีตัวอ่อนของพยาธิปนเปื้อนอยู่ เมื่อเข้าสู่ร่างกาย ตัวอ่อนจะเคลื่อนจากลำไส้ไปอาศัยในท่อน้ำดีของตับ เจริญเติบโตเป็นตัวเต็มวัยและสามารถอยู่ได้นานหลายปี หากติดเชื้อเป็นเวลานานโดยไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดการอักเสบของท่อน้ำดี เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในท่อน้ำดี และเพิ่มโอกาสเกิดมะเร็งท่อน้ำดีได้

เมนูที่เสี่ยงสูง

เมนูที่ใช้ ปลาน้ำจืดดิบหรือหมักโดยไม่ผ่านความร้อน เช่น

• ก้อยปลา (เสี่ยงสูงที่สุด เพราะเป็นปลาดิบ)
• ลาบปลาแบบดิบ
• พล่าปลาดิบ
• ปลาส้ม (การหมักไม่สามารถฆ่าพยาธิได้)
• ปลาร้าดิบ หรือปลาร้าที่ยังไม่ผ่านการต้ม
• ปลาแช่ดิบ หรือเมนูดองที่ไม่ได้ปรุงสุก

เมนูพื้นบ้านที่ใช้เนื้อปลาน้ำจืดดิบคลุกเครื่องปรุงทุกชนิด

เมนูที่เสี่ยงปานกลาง

• ปลาย่างหรือปลาเผาที่ เนื้อด้านในยังไม่สุก

• ปลาทอดชิ้นใหญ่ที่ทอดไม่นานพอ

• ปลานึ่งหรือแกงที่เนื้อปลายังดิบบางส่วน

เมนูที่ไม่เสี่ยง (หากทำถูกวิธี)

• ปลาต้ม แกง ทอด นึ่ง หรือย่าง จนเนื้อสุกทั่วถึง

• ปลาร้าที่ต้มเดือดก่อนรับประทาน

อาหารที่ใช้ปลาทะเล (พยาธิใบไม้ตับเกี่ยวข้องกับปลาน้ำจืดเป็นหลัก)

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

• บีบมะนาวหรือคลุกน้ำมะนาว ไม่ฆ่าพยาธิ

- เพราะความเป็นกรดของมะนาวไม่แรงและสัมผัสไม่นานพอที่จะทำลายตัวอ่อนพยาธิ

• ใส่แอลกอฮอล์ เหล้าขาว หรือเครื่องเทศ ไม่ฆ่าพยาธิ

- แอลกอฮอล์ในอาหารและเครื่องปรุงต่าง ๆ ไม่เข้มข้นหรือสัมผัสนานพอ จึงไม่สามารถกำจัดตัวอ่อนได้

• การหมักเกลือหรือหมักเปรี้ยว ไม่รับประกันว่าพยาธิตาย

- การหมักทำให้อาหารมีรสชาติและถนอมอาหาร แต่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อฆ่าตัวอ่อนพยาธิ จึงยังอาจมีชีวิตอยู่ได้

• แช่แข็งในตู้เย็นบ้านทั่วไป ไม่สามารถรับประกันการกำจัดพยาธิได้

- ตู้แช่แข็งในบ้านมักมีอุณหภูมิและระยะเวลาไม่เพียงพอตามมาตรฐานที่ใช้กำจัดปรสิต จึงไม่ควรใช้เป็นวิธีทำให้ปลาดิบปลอดภัย

วิธีที่เชื่อถือได้ที่สุดในการป้องกันพยาธิใบไม้ตับคือ ปรุงปลาน้ำจืดให้สุกทั่วถึงด้วยความร้อน ไม่ใช่อาศัยการหมัก การดอง การบีบมะนาว หรือการแช่แข็งเพียงอย่างเดียวเพื่อสุขภาพและอนามัยที่ดีนะคะ